Ροδαυγή Γκογκώνη : Η ταλαντούχα ποιήτρια από την Δερόπολη, μέσα από τις «Ερωτικές Φεγγοβολιές» εξυμνεί τον έρωτα, την αγάπη, & την πόλη της

Σήμερα γνωρίζουμε μια γυναίκα, που μας έρχεται από την Βόρειο Ήπειρο και  φέρνει δώρα ψυχής με ευωδιές. Αυθεντική, άξια, ταλαντούχα, παθιασμένη με το θαύμα της ζωής ! Μέσα από τα ποιήματα της, ένιωσα να κατοικώ για χρόνια στην πόλη της , την «Δερόπολη», την οποία εξυμνεί με τους στίχους της. Δεν είναι μόνο η περιγραφική της ολότητα, η ανάδειξη με λεπτομέρειες των απτών πραγμάτων, είναι η αλήθεια της, που την διατυπώνει σε όλες τις εκφάνσεις της ζωής της. Ένα βιβλίο γεμάτο συναισθήματα, αναζητήσεις, όλα έντονα με βάθος και συγκινησιακή, μεταδοτική έξαψη.

Ως δέκτης – αναγνώστης των έργων της, τολμώ να ταυτιστώ, ως μια μορφή ενσυναίσθησης με όλα εκείνα που γρατζούνισαν την ψυχή της για να τα μοιραστεί σήμερα μαζί μας. Θα σταθώ σε ένα ποίημα με τίτλο «Ξέρω, όμως, πως …» ( Σελ.32 ) που με άγγιξε ιδιαίτερα. Μέσα σε λίγους στίχους μας στέλνει ένα μήνυμα αβίαστα κι απλά . Στις μικρές καθημερινές χαρές βρίσκεται η μεγαλύτερη ευτυχία … Αυτές που οι μεγάλες πόλεις δεν έχουν πια. Η γνωριμία μας με την Ροδαυγή Γκογκώνη δείχνει τον δρόμο που οι άνθρωποι έρχονται κοντά και ουσιαστικά. Είναι λοιπόν χρέος μας μέσα από την λογοτεχνία να μεταφέρουμε στις επόμενες γενιές αυτήν την οπτική που σίγουρα λείπει και ως γνώση αλλά και ως συναίσθημα .

Η ευτυχία είναι πράγμα απλό και λιτοδίαιτο —ένα ποτήρι κρασί, ένα κάστανο, ένα φτωχικό μαγκαλάκι, η βουή της θάλασσας. Τίποτα άλλο.

( Νίκος Καζαντζάκης,  Έλληνας συγγραφέας )

Αγάθη Ρεβύθη

Παρουσίαση του ποιητικού έργου με τίτλο «Ερωτικές Φεγγοβολιές», της Ροδαυγής Γκογκώνη

Η ποιητική αυτή συλλογή αποτελείται από πενήντα ένα ποιήματα  γραμμένα, τόσο σε ελεύθερο, όσο και σε ομοιοκατάληκτο στίχο.

Το πρώτο ποίημα με τον τίτλο «Όποιος αγάπησε πολύ» και το τελευταίο της που τιτλοφορείται «Έλα», αποτελούν τους δύο βασικούς πυλώνες του έργου της και καθορίζουν την επιμέρους θεματολογία του.

Με άλλα λόγια, το ελπιδοφόρο μήνυμα που γεύεται ο αναγνώστης στο πρώτο της ποίημα συνεχίζεται και φτάνει ως το τέλος, προσκαλώντας μας να την ακολουθήσουμε να πετάξουμε με τα φτερά των στίχων της στον καθάριο  ουρανό της, στον παραδεισένιο της κήπο που είναι γεμάτος ήλιο, λουλούδια, πουλιά, στου πόθου τα λιβάδια

Ήδη από τον τίτλο του βιβλίου Ερωτικές Φεγγοβολές, προϊδεάζεται ο αναγνώστης θετικά για το περιεχόμενο, αφού μας καλεί η ποιήτριά μας να ταξιδέψουμε μαζί της στα ερωτικά λαμποκοπήματα της ψυχής της, στις  εκλάμψεις του πάθους και της αγάπης με πνεύμα αισιοδοξίας και ελπίδας.  Η αγάπη είναι η ζωοποιός εκείνη δύναμη που καταλύει κάθε εμπόδιο, αφού «Όποιος αγάπησε πολύ, κάνει το δάκρυ προσευχή, σαν νυχτολούλουδο ανθίζει, κερνάει φιλί» και «δίνει ζωή, όπως πολύ χαρακτηριστικά μάς αναφέρει η ποιήτριά μας στο πρώτο της ποίημα.

Σ΄αυτό το πρωτόλειο πόνημα της συγγραφέως, μέσω μιας ώριμης και προσεγμένης γραφής, οσμιζόμαστε υπέροχες εικόνες της πατρίδας της, που μαρτυρούν έναν ιδιαίτερα ευαίσθητο, γνήσιο και αυθεντικό άνθρωπο, που θέτει ερωτήματα, ερωτεύεται, προβληματίζεται, απορεί, ελπίζει, παραινεί, στην προσπάθειά της να ιχνηλατήσει, να αυτοβυθιστεί στον εσώτερο εαυτό της, αλλά και να κατανοήσει τον περιβάλλοντα χώρο που μεταμορφώνεται διαρκώς, πολλές φορές απειλητικά. Μας λέει χαρακτηριστικά :

«Άραγε….τι μάτια να λατρέψω, σε τι αγκαλιά να σταθώ, τι φιλί να δώσω, σε ποια αγκαλιά να ξεχαστώ να κοιμηθώ, σε ποιον κόσμο να απευθυνθώ»

Εκφράσεις απορίας και ρητορικές ερωτήσεις υπάρχουν διάσπαρτες στο έργο της, γεγονός που μαρτυρά την ανήσυχη φύση της Ροδαυγής, που αέναα προσπαθεί να ανιχνεύσει αλήθειες για τα ουσιώδη θέματα της ζωής μας, τον έρωτα, τη φύση, την ψυχή, τον θάνατο. Παρηγοριά μεγάλη και απαντοχή σε αυτόν τον ψυχικό κλυδωνισμό της ποιήτριάς μας, το αντάμωμα με τη φύση σε κάθε της μορφή που χαϊδεύει την ψυχή της, καθώς  και η προσμονή της αγάπης που έλειψε, που θα έρθει να φέρει την Άνοιξη ,vα φωτίσει και να ποτίσει τη διψασμένη της καρδιά.

Διαβάζουμε:

«Aκουμπώ στο μάρμαρο του παραθυριού, με ένα ποτήρι δροσερό νερό σε περιμένω»

Και λίγο πιο κάτω, «Άνοιξη νιώθουν οι καρδιές σαν θα΄ναι αγκαλιασμένες».

Με έναν πρωτότυπο τρόπο η Ροδαυγή πλέκει το εγκώμιο της φύσης και εξυμνεί το μεγαλείο της χρησιμοποιώντας και συνδυάζοντας έξοχες εικόνες, πολλαπλά σχήματα λόγου, καθώς και περίτεχνες φραστικές δομές, σύνθετους επιθετικούς προσδιορισμούς-που τονίζουν και εξαίρουν περισσότερο το θαυμασμό της για ό,τι την περιβάλλει-και κυρίως για τον τόπο καταγωγής της και τους συντοπίτες της.

«Λουλούδια πορφυρά και λατρεμένα μέσα σε πλαγιές στα ολάνθιστα περιβόλια»

«Φιγούρες του κάμπου με πορτοκαλόχρυσα φτερά να παίζετε με του ανέμου τη μυρωδιά»

«Φορώντας τις στολές της φύσης».

Και λίγο πιο κάτω, στο ποίημα με τον τίτλο «Ζεστή αγκαλιά» διαβάζουμε:

«Πράσινος, χλοερός κάμπος της Δερόπολης στολισμένος Άνθη, πολύχρωμα, ευωδιαστά»

«Μικρό μου σπουργιτάκι δώσε μια ζεστή αγκαλιά να ζεσταθούν οι χωριανοί μου».

Ξεχωριστή θέση στην καρδιά της η Δερόπολη, αυτή η όμορφη πόλη της Βορείου Ηπείρου. Τη ζωγραφίζει με την ποιητική γραφίδα της, της κάνει το πορτραίτο, μέσω έξοχων εικόνων και περιγραφών, αφού, όπως πολύ χαρακτηριστικά μας λέει, «Εντολή των Θεών» η γέννησή της.

«Σε γέννησαν οι αιώνες και ο πράσινος κάμπος μαζί με τα αμπέλια σου» / «Ανθίζουνε οι μυγδαλιές στης Δερόπολης τη φύση προτού να έρθει η Άνοιξη»/ «Σε κούρσεψαν, εσύ παρέμεινες αξία σταθερή, Δερόπολη ζηλευτή».

Η  ποιήτριά μας δηλώνει «αιώνια υποταγή» μόνο στο μεγαλείο του φεγγοβόλου έρωτα που «τον ντύνεται με ρόδα κεντημένο»,αφού «η καρδιά είναι τρελή ασυγκράτητη» και η «σάρκα γίνεται πορφυρό λουλούδι» από τη φλόγα του πάθους και της αγάπης.

«Κλωνάρια χρυσοστόλιστα στολίζουν την αγάπη»/ «Κόκκινες παπαρούνες σαν τα χείλη των ερωτευμένων να θυμίζουν του πάθους το φιλί σου»/ «Την αυγή σου ν΄ανασαίνω»

«Άραγε τίνος αγγέλου είσαι καρπός ποιας μάνας είσαι γέννα;»/ «Πόσα φεγγάρια έγιναν καμβάς του έρωτά μας»

Και σ΄ένα άλλο ποίημα της :

«Ματώνει το πρώτο φιλί όπως το πρώτο ποίημα»/ «Να κοιτάς τα μάτια μου να λες…Σ΄ανασαίνω ζωή»

Ο απλός αλλά βαθυστόχαστος ποιητικός λόγος χρησιμοποιείται εύστοχα και καταφέρνει να μας ταξιδέψει, νιώθοντας τους συναισθηματικούς παλμούς των στίχων της, όπως «τ΄ αστέρια που γέμιζαν με φως την ψυχή της, το τραγούδι του αηδονιού, τους εφηβικούς έρωτες που είναι κρυμμένοι στα φύλλα της πορτοκαλιάς».

Ιχνηλατεί και προσπαθεί να εισβάλλει στο βάθος των ψυχικών εκδηλώσεων και συναισθημάτων, για να συνειδητοποιήσει τελικά ότι η ψυχή του ανθρώπου είναι «μια άβατη αλήθεια» που  δύσκολα μπορεί να εξερευνηθεί, και γι΄αυτό δυσκολεύεται να συμφιλιωθεί με το πεπερασμένο της ανθρώπινης φύσης. Ελεύθερη και ασυμβίβαστη διασκεδάζει τον θάνατο, δεν τον φοβάται, αφού

 «Στου ουρανού το γαλανό σεντόνι-

Ποιος θα τον πιάσει τον αετό και ποιος θα τον μερώσει-που του ουρανού η λευτεριά τον έχει μεγαλώσει».

Αντίθετα, μας προτρέπει να ψηλαφίσουμε την ομορφιά σε κάθε της μορφή, να γρηγορούμε, και να κινητοποιηθούμε δημιουργικά προς νέους και ελπιδοφόρους ορίζοντες, προτού μας προλάβει η φθορά του χρόνου.

«Έλα τρέξε, δεν προλαβαίνουμε την ομορφιά, οι αυλαίες κλείνουν καθώς φουσκώνουν οι ανθοί».

Και όπως πολύ χαρακτηριστικά υποστήριξε ο μεγάλος ποιητής μας, Νικηφόρος Βρεττάκος,

«Άλλωστε, τι / θαρρείς πως στο βάθος είναι η ποίηση; / Είναι η γύρη / των πραγμάτων του σύμπαντος. Η γύρη σε πράξεις, / η γύρη σε οδύνη, σε φως, σε χαρά, σε αλλαγές, / σε πορεία, σε κίνηση»

Σοφία Σκλείδα, Φιλόλογος, ΜΑ, Διδάκτωρ Συγκριτικής Παιδαγωγικής Υποψήφια Μεταδιδάκτορας του Πανεπιστημίου Αθηνών

Πορτρέτο της Δερόπολης…

Σε γέννησαν οι αιώνες
και ο πράσινος κάμπος
μαζί με τα αμπέλια σου…
Εντολή των θεών
να λύσεις τα μαλλιά σου όμορφη κόρη
για να κυματίσουν στο θρόισμα
της πρωινής αύρας
και στα ανθισμένα μονοπάτια
των ηρώων σου….
Δαντελένιες ακτές
ή πανάκριβη
υφασμένες από μοίρες και ναϊάδες,
Σε ονόμασε χρυσοπράσινο φύλλο
ή πένα του γλυκόλαλου
ποιητή της πρασινάδας σου Μητέρας!
Το εφηβικό σου λίκνισμα ερωτεύτηκαν…
Σε κούρσεψαν…
Εσύ παρέμεινες,
Αξία σταθερή,
Δερόπολη ζηλευτή!
Όμορφη Δεροπολίτισσα
Σήκωσε τα μάτια !

Της Αγάθης Ρεβύθη

« El Mar» Βαλέριος Νατσκέμπια

Βαλέριος Νατσκέμπια
« El Mar»
Θάλασσα εσύ, μαγευτική…
Απέραντη, βαθιά μπλε…
Τα βλέμματα όλα υπνωτίζεις…
και τις ψυχές μας όλες καθρεφτίζεις…

Έρωτας είσαι βαθύς…
Φόντο σου, τα κύματα…
Που τρυφερά φλερτάρουν…
Αισθησιακά χορεύουν, τον χορό της τρικυμίας…

Γοργόνες λικνίζονται στους ήχους σου…
Παρασέρνουν τους πάντες σε ένα ρυθμό,
γεμάτο πνοή…
γεμάτο ζωή…

Θάλασσα εσύ, με τα πολλά χρώματα…
Το μπλε ψυχρό, καθαρό της ψυχής…
Χαρίζεις σε όλους μας σοφία, ψυχική ηρεμία και γαλήνη…
Ταξίδι σε όνειρα γεμάτα αρμονία…

Το πράσινό σου, η αναγέννηση, η ελπίδα…
Αγαπάς και λατρεύεις τη φύση…
Ερωτευμένη είσαι με τα δέντρα…
Πράσινα, καταπράσινα κυπαρίσσια,
ψηλά πεύκα, και έλατα…

Το γαλάζιο σου, πίστη στη φιλία…
Συνύπαρξη των δύο…
Θάλασσα και κύματα… Αχώριστα…
Σαν τον ουρανό με τα σύννεφα…

Καθαρή και αγνή η επικοινωνία μεταξύ τους…
Ο καλύτερος σύμμαχος της αγάπης τους…
Μοτίβο τους η μεταξύ τους σχέση…

Χρόνια γεμάτα αναμνήσεις…
Ξετυλίγονται και χαϊδεύουν τις ψυχές τους…
Ψυχές εκείνες, που είναι μαζί και νιώθουν…
Ο ένας, την παρουσία του άλλου…

Εκεί, κάπου στο κέντρο του κόσμου…
Στο κέντρο της αγάπης τους…
Όπου τα χέρια δίνουν και κρατιούνται σφιχτά…

Φλερτάρουν με τη λέξη παντοτινά…
Σκαρώνουν τα όνειρά τους στη στιγμή…
Δίνουν όρκο πίστης μεταξύ τους…

Όρκο αγάπης απέραντης, όπως είναι ο ουρανός…
Και οι αποχρώσεις του μπλε, η δύναμή που τους ενώνει…

Ο Ήλιος θερμαίνει τις καρδιές τους…
Το φεγγάρι προστατεύει τον έρωτά τους…
Η θεά Αφροδίτη δίνει συνταγές αισθήσεων…
Χαρίζει σπίθες φλόγας στα βλέμματα τους…

Βλέμματα, γεμάτα πάθος ο ένας για τον άλλον…

Η Τερψιχόρη… Μούσα του χορού,
τους διδάσκει το χορό εκείνο…
που κάνουν τις αισθήσεις τους να τρέχουν, να κυλούν…
Καταλήγοντας πάντα στη θάλασσα…

Σε ένα μεγάλο πλοίο, με καπετάνιο, τα έντονά τους νιώθω…
Και η θάλασσα, πάντα ο ήχος του έρωτά τους…
©2016

ΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΕΡΩΤΑΣ της Αγγελικής Αγγελοπούλου

Θα χρειαζόταν πολύ περισσότερο από μία απλή αναφορά στο θέμα του Έρωτα στην Ποίηση, αλλά θα αρκεστω’ σε λίγες γραμμές.
Πρόκειται για μια «μυστικιστική» σχέση αφού παράγει συγκινησιακή ένταση.Το ερωτικό βίωμα εκφράζεται μέσω της ποίησης άλλοτε ν «εκστατική απώλεια» του Εαυτού μέσα στον Άλλον ( «Μόνο γιατί σ’ αγάπησα» Μαρία Πολυδούρη ή σαν «θεία συνουσία» καθημερινώς επαναλαμβανόμενη («η σκοτεινή νύχτα της ψυχής» Άσμα Ασμάτων). Η φλόγα του έρωτα είναι ζωντανή («Μονόγραμμα» Οδυσσέας Ελύτης)»κινεί τον ήλιο και όλα τα άστρα» (Βεατρίκη), συνδιαλλασεται με την απογοήτευση και την απόλυτη ευτυχία. Αν και ζει στην παροδικότητα και υπόκειται βαθμιαία σε φθορά, ο έρωτας, όχι μόνο κινητοποιεί όλες τις αισθήσεις, αλλά εκφράζεται στην ποίηση σαν το μέσο για να κατανοήσουμε τα πάντα. Η ερωτική επιθυμία, τείνει να ικανοποιηθεί την κατάλληλη στιγμή, εφόσον συνεπικουρούν οι αισθήσεις κ η πέννα του ποιητή. Ο Βιτσέντζος Κορνάρος στον Ερωτόκριτο, βάζει την Αρετούσα να μιλήσει για τον έρωτα της με τον Ερωτόκριτο, αφού η ντροπαλότητα και των δύο, τους εμποδίζει να εκφραστούν καθαρά.Ο Καβάφης στα ερωτικά του ποιήματα γίνεται πιο τολμηρός και αναπολεί το μεθύσι της ηδονής της σάρκας.Ο Άγγελος Σικελιανός στο «πρωτοβροχι», πλησιάζει με λυρικό τρόπο το αντικείμενο του πόθου του και ο Γιάννης Ρίτσος στο «γυμνό σώμα» αναφέρεται στην ερωτική προσμονή όπου η ίδια η Φύση και ο Χρόνος μαζί με τον ποιητή, αναμένουν την επιστροφή της αγαπημένης του.
Ορμητική ή τολμηρή, έντονη και γεμάτη αγάπη, η ερωτική ποίηση είναι συνυφασμένη με την ερωτική διάθεση, την γοητεία, τα βαθειά συναισθήματα, την έννοια του θανάτου, του απροσδόκητου, της ερωτικής ανταπόκρισης η της απόρριψης. Η Κατερίνα Αγγελάκη Ρουκ στο ποίημα της «οι μνηστήρες» πραγματεύεται ακόμα και την αναποτελεσματικότητα του έρωτα, ενώ η Ζεφη Δαρακη φθάνει στο άλλο άκρο με την κτητικότητα της «θέλω να σε καταβροχθίσω βέβαια με την τρελή στοργή μου». Η θλίψη και η μελαγχολία στο «ερωτικό σονέτο» του Πάμπλο Νερούδα απεικονίζει τον έρωτα για την ζωή με έναν ιδιόμορφο τρόπο.
Αλλά και η μοναδικότητα του έρωτα εκφρασμένη από τους στίχους του Τάσου Λειβαδίτη στο «αυτό το αστέρι είναι για όλους μας» δείχνει την πίστη του ότι το άλλο του μισό ήταν πάντα εδώ και απλά περίμενε να το συναντήσει.
Ατελείωτες οι αναφορές, όπως και οι αστείρευτες πηγές έμπνευσης για τον έρωτα. Συνεχίστε την έρευνα και αρχίστε να εκφράζεστε ερωτικά μέσω της ποίησης.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΊΑ:
*Πρακτικά 26ου Συμποσίου Ποίησης. Ποίηση και έρωτας.Πανεπιστημιο Πατρών,2006.
*Ποιήματα αναφερομένων ποιητών

Έρωτας, όλο φως.

Μ‘ έλουζε το βλέμμα του με φως
Από τα μάτια ως την καρδιά
ο χτύπος της αγάπης μου μιλούσε
και το φιλί στο στόμα ανάβλυζε αγίασμα.
Άγγιξε την εικόνα μου και προσκύνησε!

Αγγελική Αγγελοπούλου
19-4-2020

ΒΓΗΚΑ ΣΤΟΝ ΚΗΠΟ ΣΟΥ

ΒΓΗΚΑ ΣΤΟΝ ΚΗΠΟ ΣΟΥ

Βγήκα στον κήπο σου,
έκοψα ένα ρόδο.
Έβγαλα τ’ αγκάθια,
χάιδεψα κορμί.
Φίλησα τα φύλλα,
πότισα μ’ αγάπη.
Σκούπισα το δάκρυ,
έκλεισα πληγή.

Βγήκα στον κήπο σου,
στράγγισα το φόβο.
Φίμωσα το στόμα,
«πρέπει» να μη βγει.
Γέννησα τα άστρα,
κέντησα φεγγάρι.
Άφησα στη νύχτα,
ήχος ν’ ακουστεί.

Βγήκα στον κήπο σου,
έκοψα ένα ρόδο.
Μέτρησα τ’ ανθάκια,
που ήταν μαζι.
Φύτεψα το πάθος,
κέρασα μ’ άνασα.
Έπλυνα τα χέρια,
αίμα να χαθεί.

Βγήκα στον κήπο σου,
έδιωξα τον πόνο.
Σφάλισα τα μάτια,
«πρέπει» μη φανεί.
Έβαλα σε γλάστρα,
πράσινο θυμάρι.
Κέρασμα να φτιάχνω,
σ’ όμορφη ζωή.

Έλενα Πίνη

Η Έλενα Πίνη συνομιλει με τον Γιάννη Σκαρίμπα

ΦΑΝΤΑΣΙΑ
(από τή συλλογή ΟΥΛΑΛΟΥΜ)
Νά ναι σά νά μάς σπρώχνει ένας αέρας μαζί
πρός έναν δρόμο φιδωτό πού σβεί στά χάη,
καί σένα τού καπέλου σου πλατειά καί φανταιζί
κάποια κορδέλα του, τρελά νά χαιρετάει.
Και νάν’ σάν κάτι νά μού λές, κάτι ωραίο κοντά
γι’ άστρα, τή ζώνη πού πηδάν των νύχτιων φόντων,
κι αύτός ο άνεμος τρελά-τρελά νά μάς σκουντά
όλο πρός τή γραμμή των οριζόντων.
Κι όλο νά λές, νά λές, στά βάθη τής νυκτός
γιά ένα – μέ γυάλινα πανιά – πλοίο πού πάει
Όλο βαθιά, όλο βαθιά, όσο πού πέφτει εκτός:
έξω απ’ τόν κύκλο των νερών – στά χάη.

Κι όλο νά πνέει, νά μάς ωθεί αύτός ο άνεμος μαζί
πέρ’ από τόπους καί καιρούς, έως ότου – φως μου –
(καθώς τρελά θά χαιρετάει κείν’ η κορδέλα η φανταιζί)
βγούμε απ’ τήν τρικυμία αύτού τού κόσμου . . .

ΣΤΗ ΦΑΝΤΑΣΙΑ ΝΙΚΗΤΕΣ

Τ’ άστρα αγωνίζονταν να βγούνε νικητές,
μα τα σύννεφα της πόλης αγόγγυστα νικούσαν.
Ήθελαν βλέπεις, να κρύψουν τους εραστές
που αγκαλιασμένοι στα πεζοδρόμια περπατούσαν.

Κι ο αγέρας της θάλασσας που φύσαγε δυνατός
έριχνε τα κορμιά στις αγκαλιές των ερωμένων.
Για να θεριέψει τα κύματά τους εντός
που θα τους βγάλουν μακριά από ακτές χρόνων περασμένων.

Κι η φαντασία τους τούς πλάνευε να πουν
το σ’ αγαπώ σημαία τους να κάνουν
και σ’ ένα πλοίο δίχως άγκυρα να μπουν
ταξιδευτές του κόσμου ν’ ανασάνουν.

Δεν υπολόγιζαν ούτε θεό ούτε θνητό,
μονάχα τον έρωτά τους ακολουθούσαν
και στα νερά τους θα κρύβαν το μυστικό
που μέχρι θανάτου τους δε θα τ’ ομολογούσαν.

Τ’ άστρα αγωνίζονταν να βγούνε νικητές,
μα τα σύννεφα της πόλης αγόγγυστα νικούσαν.
Ήθελαν βλέπεις να κρύψουν τους εραστές
που αγκαλιασμένοι στα ονείρατά τους περπατούσαν.

Έλενα Πίνη

βιογραφικό

Ο Γιάννης Σκαρίμπας (Αγία Ευθυμία Φωκίδος, 28 Σεπτεμβρίου 1893 – Χαλκίδα, 21 Ιανουαρίου 1984) ήταν Έλληνας λογοτέχνης, κριτικός, θεατρικός συγγραφέας, ποιητής και πεζογράφος. Το έργο του, εντυπωσιακό σε έκταση και ποικιλία, σημαδεύτηκε από την έντονη αντιδικία του με τις καθιερωμένες αξίες της ζωής και του αστικού πολιτισμού. Εισήγαγε επίσης υπερρεαλιστικά στοιχεία στην ελληνική πεζογραφία. Θεωρείται ένας από τους πρωτοπόρους της ελληνικής λογοτεχνίας.
Ο Γιάννης Σκαρίμπας ήταν γόνος ιστορικής οικογένειας από την Αγία Ευθυμία της Φωκίδας, αφού ο πατέρας του, Ευθύμιος Σκαρίμπας, ήταν απόγονος αγωνιστών της Επανάστασης του 1821. Ξεκίνησε τις εγκύκλιες σπουδές του στο σχολαρχείο του Αιγίου και τις ολοκλήρωσε στην Πάτρα στο Α’ Γυμνάσιο Πατρών[4]. Υπηρέτησε στον Ελληνικό Στρατό, την περίοδο του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου στο μακεδονικό μέτωπο, ως ανθυπασπιστής στο 5/42 Σύνταγμα Ευζώνων, όπου διακρίθηκε, τραυματίστηκε στο σβέρκο και παρασημοφορήθηκε. Διορίστηκε τελωνοσταθμάρχης στην Ερέτρια (πρώην Νέα Ψαρά) και το 1915 εγκαταστάθηκε στη Χαλκίδα, για να εργαστεί εκεί ως εκτελωνιστής, ενώ παράλληλα γράφτηκε στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Τότε παντρεύτηκε με την Ελένη Κεφαλινίτη και απέκτησαν πέντε παιδιά. Μετά το γάμο του και μέχρι το 1922 αποσπάστηκε στο τελωνείο της Ερέτριας.
Στα γράμματα εμφανίστηκε κατά τη δεκαετία του 1910 με ποιήματα και πεζά που δημοσίευσε σε διάφορα περιοδικά της Αθήνας και στις εφημερίδες Εύριπος και Εύβοια της Χαλκίδας, χρησιμοποιώντας το ψευδώνυμο Κάλλις Εσπερινός. Η πρώτη του επίσημη εμφάνιση με το πραγματικό του όνομα έγινε το 1929, όταν έλαβε το Α΄ βραβείο διηγήματος για το πεζό Ο καπετάν Σουρμελής ο Στουραΐτης, το οποίο δημοσίευσε στο περιοδικό Ελληνικά Γράμματα του Κωστή Μπαστιά. Ο Γιάννης Σκαρίμπας ήταν ό σημαντικότερος εκπρόσωπος του υπερρεαλισμού στην Ελλάδα γιατί τόσο το εικονοκλαστικό του ύφος όσο και ή ιδιόρρυθμη γλώσσα πού χρησιμοποίησε στα έργα του,προκάλεσε αίσθηση για την εποχή εκείνη. Βραβεύθηκε με το Πρώτο Κρατικό Βραβείο λογοτεχνίας το 1976 (βλ. Βικιθήκη) για το αντιπολεμικό μυθιστόρημά του του, Φυγή προς τα εμπρός.
Ο μπαρμπα-Γιάννης Σκαρίμπας, όπως ήταν γνωστός στους φίλους του, έζησε όλη του τη ζωή στη Χαλκίδα και ταξίδεψε ελάχιστα. Κείμενά του υπάρχουν δημοσιευμένα και σε περιοδικά ενώ αρκετοί στίχοι του έχουν μελωποιηθεί. Τα πιό γνωστά μελοποιημένα ποιήματά του είναι Σπασμένο καράβι, Ουλαλούμ και Εαυτούληδες για τα οποία που έγραψαν μουσική αντίστοιχα οι συνθέτες Γιάννης Σπανός, Νικόλας Άσιμος και Διονύσης Τσακνής. Πέθανε στις 21 Ιανουαρίου 1984 και τάφηκε δημόσια δαπάνη στο κάστρο του Καράμπαμπα.
Το 1998 το σπίτι του όπου γεννήθηκε στην Αγία Ευθυμία ο Γιάννης Σκαρίμπας ανακηρύχθηκε ως ιστορικό διατηρητέο μνημείο γιατί «χρειάζεται κρατική προστασία, σύμφωνα με τις διατάξεις του Ν 1469/1950, το κτίριο που γεννήθηκε ο Γιάννης Σκαρίμπας στην κοινότητα Αγ. Ευθυμίας Ν. Φωκίδας, ιδιοκτησίας της Κοινότητας, επειδή συνδέεται με έναν από τους αξιολογότερους Έλληνες λογοτέχνες του 20ού αιώνα».
Ο Γιάννης Σκαρίμπας αυτοσυστηνόταν, με το προσωπικό ύφος που τον χαρακτήριζε, ως:
… συνταξιούχος τελωνειακός, διασαφιστής και τάχα λογοτέχνης αλλά και
Ανάξιος απόγονος ορεσίβιων προγόνων αναφερόμενος στην καταγωγή του από την Φωκίδα.
Σε ιδιόγραφο βιογραφικό σημείωμά του γράφει:
Γεννήθηκα το 1893 στο χωριό Αγια-Θυμιά της Παρνασσίδος – πρώην Δήμου Μυωνίας. Το δημοτικό μου σκολειό το πέρασα στην Ιτέα των Σαλώνων. Το Σχολαρχείο στο Αίγιο και το Γυμνάσιο στην Πάτρα. Εδώ (στη Χαλκίδα) ελθόντας για στρατιώτης (κληρωτός) το 1914 παντρεύτηκα (… εξ’ έρωτος). Έκτοτε, σχεδόν δεν ‘‘το κούνησα’’ από την πόλη ετούτη = τη Χαλκίδα. Έκανα οικογένεια (παιδιά, νύφες κι εγγόνια) και μνέσκω ακόμα, γράφοντας Λογοτεχνία και Ιστορία. Αλλά και Ποίηση και Θέατρο.
Τώρα υπέρ τα 84 μου χρόνια γεγονώς, εφησυχάζω (σχεδόν μόνος) στο σπιτάκι μου, ζων ‘‘αεί -μη- διδασκόμενος’’, εν αναμονή του ‘‘εσχάτου-μου-μαθήματος’’, ευχαριστώντας εκείνο που ονομάζουμε Θεό, ‘‘για τα βουνά και για τα δάση που είδα…’’ (του Ζαχ. Παπαντωνίου).
Και για το ακριβές των παραπάνω αυτών μου ασημάντων, υπογράφομαι,
ο ταπεινότατος
Γιάννης Σκαρίμπας

Η Έλενα Πίνη συνομιλεί με τη Μελισσάνθη!!!

ΜΕΛΙΣΣΑΝΘΗ

Ας…

Σε τούτο το μεταξύ,
ας πούμε με τις λέξεις,
ας παίζουμε της ομιλίας το θείο παιγνίδι
ανύποπτοι ποιητές
που κλέψανε το μυστικό
να βλέπουνε και ν’ ακούνε,
ν’ αγγίζουνε και να γνωρίζουνε τα πράγματα,
την εικόνα του Κόσμου ξαναπλάθοντας
μ’ αστραφτερές λέξεις ας παίζουμε
καθώς παιδιά μ’ αθώα χοχλάδια
που ξεβράστηκαν στ’ ακροθαλάσσι
μόλις αγγίζοντας τη μυστική φωτιά
μόλις μαντεύοντας
τον κρύφιο κεραυνό,
με χώμα ας σκεπάζουμε και στάχτη
τη φλόγα που οι θνητοί ν’ αγγίσουν δεν τολμούν
δέσμιοι στο θάνατο
ας ξανοίξουμε τις χάρτινες βαρκούλες μας
μες στον αστραποβόλο ωκεανό…

ΜΕΤΑΞΥ ΜΑΣ

Μια υπόκωφη βοή
με τυραννάει τα βράδια,
σα να κοιμάται στο διπλανό δωμάτιο
ένα αγριεμένο ζώο.
Κάποτε θέλησα να το φιλοξενήσω
στο σπίτι μου για λίγο,
νόμιζα πως θα το εξημέρωνα,
μα ήταν μάταιο.
Τώρα ο φόβος ξαγρυπνά αγκαλιά
στο κρεβάτι μου,
όπου κείτομαι ακούνητη για ώρες
δίχως να ανασαίνω.
Ψάχνω τον τρόπο
να το διώξω απ’ το σπίτι,
όχι το ζώο – αυτό το λυπάμαι – ,
το φόβο θέλω να διώξω.
Μάταια όμως προσπαθώ.

Μια υπόκωφη βροχή
με συντροφεύει τα βράδια,
σα να συνθέτει μια γλυκιά μελωδία
για το χαμένο μας εμείς.
Έψαχνα για χρόνια να βρω
το μεταξύ μας που μου έπαιζε κρυφτό,
σαν κακομαθημένο παιδί που
δεν θέλει να βγει απ’ την κρυψώνα του.
Τώρα το παιδί αυτό αποκαλύπτεται
γυμνό μπροστά μου,
κρατώντας στα τρεμάμενα χέρια
την καρδιά του.
Παλεύω με τη φωνή
μέσα μου, που δυνατά
φωνάζει «φύγε»,
μα τελικά μένω εδώ.
Αγκαλιά με το γυμνό μεταξύ μας.

Έλενα Πίνη

Η Μελισσάνθη, το πραγματικό όνομα της οποίας ήταν Ήβη Κούγια-Σκανδαλάκη (7 Απριλίου 1907 – 9 Νοεμβρίου 1990), ήταν Ελληνίδα ποιήτρια.
Γεννήθηκε στην Αθήνα στις 7 Απριλίου 1907 και σπούδασε  γαλλική και γερμανική φιλολογία στο Γαλλικό Ινστιτούτο και στην Abendschule Αθηνών. Εργάστηκε ως δημοσιογράφος και καθηγήτρια γαλλικών. Ασχολήθηκε με την ποίηση και το 1930 εξέδωσε την πρώτη ποιητική συλλογή (Φωνές εντόμου). Η δεύτερη συλλογή της (Προφητείες) απετέλεσε φιλολογικό γεγονος, και μάλιστα ο Μιλτιάδης Μαλακάσης καυχιόταν ότι παρουσίασε πρώτος αυτό το ποιητικό «φαινόμενο», που «πραγματικά αγγίζει το θαύμα». Ακολούθησαν άλλες επτά συλλογές. Κατά τη διάρκεια της σταδιοδρομίας της τιμήθηκε[1] με τον έπαινο της Ακαδημίας Αθηνών (1936), με το Β΄ Κρατικό Βραβείο Ποίησης (1965), με το Α΄ Κρατικό Βραβείο Ποίησης (1976), με το Βραβείο του Ιδρύματος Ουράνη κ.α.
Απεβίωσε στις 9 Νοεμβρίου 1990, ταλαιπωρημένη από τον καρκίνο, και ενταφιάστηκε στο Πρώτο Νεκροταφείο Αθηνών. Ήταν παντρεμένη από το 1932 με τον δικηγόρο και πολιτικό Ιωάννη Σκανδαλάκη.
Εκτός από τις επιμέρους τιμητικές διακρίσεις έργων της, η Μελισσάνθη τιμήθηκε για το σύνολο της ποιητικής προσφοράς της με το παράσημο Χρυσό Σταυρό του Βασιλικού Τάγματος της Ευποιίας.
Ποιητικές συλλογές
Φωνές εντόμου, Αθήνα 1930
Προφητείες, Αθήνα 1931
Φλεγόμενη βάτος, Αθήνα 1935
Ο γυρισμός του ασώτου, εκδ. «Αντωνόπουλος», Αθήνα 1936, 22 σελ. (έπαινος Ακαδημίας Αθηνών το 1938 — στη β΄ έκδοση)
Ωσαννά (1939)
Λυρική εξομολόγηση (1945, εύφημος μνεία Βραβείου Κωστή Παλαμά)
Η εποχή του ύπνου και της αγρύπνιας (1950)
Το ανθρώπινο σχήμα (1961)
Το φράγμα της σιωπής (1965, κρατικό βραβείο ποίησης)
Θεατρικό έργο
Ο μικρός αδελφός (1960, Σκιαρίδειο Βραβείο Παιδικού Θεάτρου)

Η Βάσω Ιορδάνου Κοσμίδου μας μιλάει για τα «Άτιτλα Μικρά» το δεύτερο βιβλίο της ποιητικής της συλλογής

Η Βάσω Ιορδάνου Κοσμίδου μας μιλάει λίγο πριν τη παρουσίαση του βιβλίου της «Άτιτλα Μικρά δεύτερος κύκλος«, μια παρουσίαση που θα λάβει χώρο στο δημαρχείο Καισαριανής Βρυούλων 125 και Φιλαδέλφειας την Τετάρτη 6 Νοεμβρίου και ώρα 7:00μμ

 

(περισσότερα…)

Η Έλενα Πίνη συνομιλεί με τη Σύλβια Πλαθ

Η Έλενα Πίνη συνομιλεί με τη Σύλβια Πλαθ

 

ΣΥΛΒΙΑ ΠΛΑΘ

ΛΕΞΕΙΣ

Πελεκούν
Μετά τον χτύπο τους το ξύλο αντηχεί,
και η ηχώ!
Ηχώ ταξιδεύοντας από το κέντρο σαν άλογα.
Οι χυμοί.
Αναβλύζουν σαν δάκρυα,
Σαν το Νερό που παλεύει.
Να συναρμολογήσει το κάτοπτρό του
Πάνω στον βράχο
Που στάζει και γίνεται,
λευκό καύκαλο,
φαγωμένο από αγριόχορτα.
Χρόνια μετά Συναντώντας τες στο δρόμο
Λέξεις στεγνές και αδέσποτες,
Το ακαταπόνητο ποδοβολητό.
Ενώ απ’ το βυθό της λίμνης,
σταθεροί αστέρες Ορίζουν μια ζωή.

(περισσότερα…)

Ένα δώρο της Αγγελικής Αγγελοπούλου

Ένα δώρο

Θυμίσου ποιος σε πήρε απ’ το χέρι
και σε σεργιάνισε στις γειτονιές
του φεγγαριού…
Ποιός έκλαψε με τον πόνο σου
κι έπλυνε τις πληγές σου
με αγάπη και υπομονή..
Ποιός μαλάκωνε τον χρόνο
να μην χτυπήσει σκληρά
την καρδιά σου
να μην σαλέψει
τα λογικά σου
να σε προσμένει στις χαρές σου
να σε αντέχει στις κακές σου.
Ποιός έπεισε τον Θεό
να μικρύνει τις αποστάσεις
να δώσει ζωή στα όνειρα σου
να σε φέρει κοντά
σε όσους αγαπάς…
Για όλα αυτά και για πολλά ακόμα ήμουν εκεί…
Μα το κλειδί της καρδιάς σου
το κρεμασες στον τοίχο…

Αγγελική Αγγελοπουλου

«Το Κρυφτό της Αγγελικής Αγγελοπούλου

Το κρυφτό

Σου ‘ μάθαν το παιχνίδι από παιδί
Να βάζεις κάποιον να φυλάει και να κρύβεσαι
Εάν τον βρεις, παίρνεις τη θέση του εσύ, αλλιώς θα χάνεις, θα γκρινιάζεις και θα θίγεσαι…

Μεγάλωσες μα δεν ξεχνάς την τακτική
Τα μάτια κλείνεις, λες πως δεν κατάλαβες
Η στάση σου σε όλα «φιλική»
Μα είναι το σώμα μου ο ναός
όπου μεταλαβες…

Πάθος και αισθήματα ισοπεδωσες
Γιατί;
Φεύγει η ζωή, μα εσύ ούτε που τη γεύεσαι
Ήρθε η βροχή
Άνοιξαν οι ουρανοί
Θα πρεπε να ‘χα φύγει απ’ την αρχή και στο κρυφτό μονάχος
να πορεύεσαι…

Αγγελική Αγγελοπούλου